به خرمشهر خوش آمدید؛ جمعیت 36 میلیون نفر.../ نقش پررنگ دانشگاه در دفاع از وطن
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز و از رزمندگان هشت سال جنگ تحمیلی هم‌زمان با آغاز هفتۀ دفاع مقدس در گفت‌وگو با روابط عمومی دانشگاه، گفت: در دهۀ شصت، دانشجو ممکن بود در سنگر جبهه حضور پیدا کند و دانشجوی دیگری در بیمارستان یا پشت جبهه فعالیت کند؛ امروز نیز ممکن است دانشجو و استاد در آزمایشگاه، دانشگاه، مراکز درمانی، حوزۀ فناوری، فضای رسانه‌ای و جنگ نرم یا عرصه‌های مختلف خدمت به جامعه، نقش خود را در تقویت کشور ایفا کنند.
دکتر هادی بصیرزاده، با گرامی‌داشت فرارسیدن هفتۀ دفاع مقدس، دربارۀ حضور خود در جبهۀ جنگ هشت ساله با رژیم بعثی، توضیح‌داد: حضور در جبهۀ جنگ پیش از آغاز رسمی جنگ و حملۀ رژیم صدام بود. در آن زمان گروه‌های تجزیه طلبی در کردستان داعیۀ تجزیۀ این استان را در سر داشتند؛ بنابراین، پیش از آغاز دورۀ اعزام به خدمت سربازی، در جبهۀ کردستان به فرماندهی شهید صیاد شیرازی شرکت کردم.
وی ادامه‌داد: پس از آن زمان نیز هم‌زمان با آغاز خدمت سربازی و آغاز جنگ تحمیلی همچنان در کردستان حضور داشتم اما پس از پایان دورۀ خدمت، با آغاز جنگ، مجدداً در جبهه حضور پیدا کردم. اما با وجود پایان دورۀ خدمت سربازی و بازگشت به اهواز نتوانستم از جبهه دور شوم؛ بنابراین این بار به عنوان نیروی بسیجی مردمی به لشکر حضرت ولی عصر(عج) پیوستم.
استاد دانشگاه شهید چمران اهواز، افزود: در این دوره نیز در عملیات مختلف فتح‌المبین تا پایان جنگ از سال 61 تا 67 در جبهه حضور داشتم. البته حضور من با توجه به دانشجو بودنم، به صورت مداوم و پیوسته نبود و در کنار حضور در جبهه در کلاس‌های درس دانشگاه نیز شرکت می‌کردم. در این دوره نیز شاهد حضور «شهید مصطفی چمران» در دانشگاه بودم.
آزادسازی خرمشهر و ماجرای عکس تابلوی«به خرمشهر خوش آمدید؛ جمعیت 36 میلیون نفر»
وی دربارۀ عملیات آزادسازی خرمشهر گفت: عملیات آزادسازی خرمشهر از دهم اردیبهشت سال 1361 آغاز و سوم خردادماه خرمشهر آزاد شد. تعداد زیادی از جوانان خوزستانی و غیربومی در این عملیات شرکت داشتند. البته هدف اصلی از عملیات، عقب راندن نیروهای رژیم بعث بود چراکه پادگان حمید متعلق به ارتش در 41 کیلومتری غرب اهواز، سال 1359 به اشتغال نیروهای بعثی افتاده بود و از آنجا به شهر اهواز با توپخانه شلیک می‌کردند. در واقع یکی از اهداف به عقب راندن بعثی‌ها از این پادگان بود. به این منظور، از جبهه‌های مختلف، عملیات گسترده‌ای انجام شد که خوشبختانه منجر به آزادسازی خرمشهر شد.
بصیرزاده، با اشاره به یکی از خاطرات خود دربارۀ ماجرای عکس کنار تابلوی مربوط به خرمشهر، توضیح داد: من آن زمان راننده آمبولانس بودم که به همراه یکی از دوستانم به نام علیرضا امیدبخش، که فیلمبردار بود و لحظات مختلف جنگ را ثبت می‌کرد، حضور داشتیم. در نزدیکی خرمشهر، جمعیت بسیار زیادی نزدیک به 10 هزار نفر از نیروهای عراقی را مشاهده کردیم که از نخلستان خارج می‌شدند و با پیراهن و زیرپوش‌های سفید که به نشانه تسلیم به‌دست گرفته بودند به سمت ما در حرکت بودند. برخی عکس امام خمینی (ره) را به دست گرفته بودند و برخی دیگر عکس‌های نمادین از ائمه را در دست داشتند و می‌گفتند:«ما مسلمان هستیم و به زور به جبهۀ جنگ فرستاده شده‌ایم». با دیدن این صحنه آیۀ یکم سورۀ «نصر» قرآن کریم در ذهنم نقش بست. ماجرای عکس کنار تابلوی ورودی شهر خرمشهر با نوشتۀ «به خرمشهر خوش آمدید: جمعیت 36 میلیون نفر» نیز به همان لحظات بازمی‌گردد.
وی دربارۀ اهمیت نقل خاطرات از خرمشهر گفت: هرچه دربارۀ خرمشهر گفته شود باز هم کم است در خرمشهر اتفاقات زیادی رخ داد و ضروری است از زوایای مختلف نقل قول شود. جملۀ مشهور امام خمینی (ره): «خرمشهر را خدا آزاد کرد» از سویی اهمیت این مسأله را نشان می‌دهد و از سوی دیگر به این دلیل است که آزادسازی این شهر با معادلات ریاضی و نگاهی دنیوی امکان‌پذیر نبود. نیروهای بعث، سه دژ محکم مرتفع در اطراف خرمشهر ایجاد کرده بودند و دید وسیعی نسبت به شهر داشتند به‌گونه‌ای که هر جنبنده‌ای در تیررس آن‌ها قرارداشت و از اسلحه‌های مجهز استفاده می‌کردند.
استاد دانشگاه شهید چمران اهوا یادآور شد: بر این اساس، نزدیک شدن به خرمشهر با استفاده از نیروهای پیاده، غیرممکن بود اما با کمک خداوند این اتفاق رخ داد. البته یک قسمت از شهر خرمشهر با درگیری نظامی و بخشی دیگر با تسلیم شدن نیروی بعث و فرار آن‌ها آزاد شد.
بصیرزاده دربارۀ یکی از جلوه‌های ویژۀ آزادسازی خرمشهر گفت: هنگامی که در وارد شهر شدیم، در نزدیکی گمرک خرمشهر، با هزاران پوتین رها شده نظامی روبرو شدیم؛ این پوتین‌ها متعلق به بعثی‌هایی بود که با شنا کردن در رودخانه، خود را به سمت مرزهای عراق رسانده‌بودند. این صحنه‌ها کمتر توسط دوربین‌های آن زمان ثبت شدند و باید ازطریق تاریخ شفاهی بیان شود.
«نقش پر رنگ دانشجویان در جنگ تحمیلی»
وی بر نقش مهم دانشگاهیان در دفاع از وطن تأکید و بیان کرد: اساتید و دانشجویان هم‌زمان سر کلاس‌های درس حاضر می‌شدند و در جبهه هم می‌جنگیدند. از سوی دیگر دانشجویانی از دانشگاه‌های تهران، مشهد، اراک، قم و دیگر نقاط کشور مهمان دانشگاه جندی شاپور (شهید چمران اهواز) بودند که هدف اصلی آن‌ها حضور در جبهه‌های جنگ بود اما در اوقات فراغت نیز به تحصیل می‌پرداختند. نمونۀ این دانشجویان مهمان، شهید «حسین علم‌الهدی» بود که به صورت مشترک دانشجوی دانشگاه فردوسی مشهد هم بود. همچنین شهید «فرید فاطمی» دانشجوی دانشگاه اراک بود. از اساتید حاضر در جبهه جنگ می‌توان به دکتر «عبدالرحیم هوشمند»، استاد دانشکدۀ مهندسی آب دانشگاه اشاره کرد که از صحنه‌های جنگ تصویربرداری می‌کرد.
بصیرزاده ادامه داد: ازجمله نقش مؤثر دانشجو می‌توان به حضور در عملیات «نصر هویزه» اشاره کرد. درحالی‌که بنی‌صدر (رئیس جمهور وقت) بر عدم حضور مردم در جنگ تأکید می‌کرد و موانعی بر سر راه قرار داده بود، اما دانشجویان حلقۀ وصل میان جبهه و مردم بودند.
استاد دانشگاه شهید چمران اهواز، توضیح داد: اگر بخواهم دربارۀ نقش دانشگاهیان در دفاع مقدس صحبت کنم، باید توجه داشته باشیم که دفاع مقدس فقط یک عرصۀ نظامی نبود؛ بلکه یک آزمون بزرگ ملی بود که در آن دانشگاه، دانشگاهیان و دانشجویان نیز در کنار سایر اقشار جامعه نقش مهمی ایفا کردند.
وی افزود: در دوران هشت سال دفاع مقدس، دانشگاهیان از دو مسیر در دفاع از کشور حضور داشتند. گروهی از استادان، دانشجویان و کارکنان دانشگاه‌ها مستقیماً در جبهه‌ها حضور پیدا کردند و تعداد زیادی از دانشجویان و استادان نیز در این راه به شهادت رسیدند. گروه دیگر در پشت جبهه، در حوزه‌های علمی، پزشکی، مهندسی، پشتیبانی و حل مسائل فنی و تخصصی به کشور کمک کردند. در واقع، دانشگاه نشان داد که علم زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهد که بتواند در خدمت حل مسائل جامعه و دفاع از منافع ملی قرار گیرد.
بصیرزاده، خاطرنشان کرد: نکته مهم این است که اگر دفاع مقدس را فقط به هشت سال جنگ تحمیلی محدود کنیم، ممکن است از یک درس مهم تاریخی غافل شویم. درگیری‌ها و جنگ‌های سال‌های اخیر نیز نشان دادند که مفهوم دفاع از کشور تغییر کرده و امروز علاوه بر توان نظامی، دانش، فناوری، سرمایۀ انسانی، آگاهی اجتماعی و قدرت حل مسئله اهمیت بسیار زیادی دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، توضیح داد: در جنگ‌های اخیر، همانند دوران دفاع مقدس، مردم نقش اساسی در حفظ انسجام اجتماعی و پشتیبانی از کشور داشته‌اند؛ اما در کنار آن، نقش دانشگاهیان و دانشجویان نیز بیش از گذشته به چشم می‌آید. دانشجو و استاد امروز علاوه بر اینکه می‌توانند در عرصه‌های مختلف اجتماعی و امدادی حضور داشته باشند، با تولید علم، فناوری، پژوهش و تربیت نیروی متخصص، بخشی از توان ملی کشور را شکل می‌دهند.
وی ادامه داد: به نظر من، یکی از مهم‌ترین درس‌هایی که می‌توان از مقایسۀ دفاع مقدس هشت‌ساله با جنگ‌های اخیر گرفت این است که دفاع از کشور یک «مسئولیت عمومی» است، اما شکل این مسئولیت در هر دوره متناسب با نیازهای زمان تغییر می‌کند. در دهۀ شصت، دانشجو ممکن بود در سنگر جبهه حضور پیدا کند و دانشجوی دیگری در بیمارستان یا پشت جبهه فعالیت کند؛ امروز نیز ممکن است دانشجو و استاد در آزمایشگاه، دانشگاه، مراکز درمانی، حوزۀ فناوری، فضای رسانه‌ای و جنگ نرم یا عرصه‌های مختلف خدمت به جامعه، نقش خود را در تقویت کشور ایفا کنند.
بصیرزاده، یادآور شد: از این منظر، دانشگاه فقط محل آموزش و انتقال دانش نیست؛ دانشگاه باید یکی از مراکز اصلی تولید قدرت علمی و حل مسائل کشور باشد. اگر در دفاع مقدس، حضور فیزیکی مردم و دانشجویان در جبهه‌ها یکی از جلوه‌های مهم مشارکت ملی بود، امروز نیز حضور آگاهانه، علمی و مسئولانه آنان در عرصه‌های تخصصی، می‌تواند ادامه همان روحیه مسئولیت‌پذیری باشد.
وی عنوان کرد: بنابراین، وقتی از نقش دانشگاهیان در دفاع مقدس سخن می‌گوییم، نباید آن را فقط در تعداد دانشجویان و استادانی که به جبهه رفتند خلاصه کنیم. میراث اصلی آن دوران برای دانشگاه، فرهنگ مسئولیت‌پذیری، ایثار، کار جمعی، خودباوری و تبدیل دانش به توانایی برای حل مسائل کشور است. این میراث می‌تواند در جنگ‌ها و بحران‌های جدید نیز راهگشا باشد؛ با این تفاوت که امروز سنگر دانشگاه، آزمایشگاه و عرصۀ دانش و فناوری نیز به اندازه بسیاری از عرصه‌های دیگر اهمیت پیدا کرده است. در نهایت، دفاع مقدس به ما آموخت که امنیت و استقلال یک کشور فقط با ابزار نظامی حفظ نمی‌شود؛ پشتوانه اصلی آن، مردم آگاه و مسئول، جوانان و دانشجویان پرتلاش، دانشگاهیان متعهد و توان علمی و انسانی یک ملت است. این همان پیوندی است که می‌توان میان دفاع مقدس هشت‌ساله و تجربه جنگ‌ها و بحران‌های سال‌های اخیر برقرار کرد.
وی با اشاره به شرایط مشابه هشت سال دفاع مقدس و امروز گفت: امروز نیز در حضور بیش از دویست شب مردم در خیابان و نام‌نویسی «جان فدا» شاهد حضور بیش از سی میلیون نفر از اقشار مختلف مردم هستیم؛ تعداد زیادی از جوانان نیز با ظاهرهای امروزی حضور یافته‌اند و این نشان می‌دهد که این جوانان می خواهند و می‌توانند، یکپارچگی کشور را حفظ کنند و مانع تجزیه آن به دست دشمنان ایران یعنی آمریکای جنایتکار و اسرائیل صهیونیست باشند . آنچه امروز سرمشق همه ما باید باشد یکپارچگی، اتحاد مقدس و تقویت امید و نشاط و خدمت به مردم و مأیوس کردن دشمنان است. با اراده قوی مردم ما در این امتحان بزرگ پیروز میدان هستند و مایه افتخار و سربلندی ایران عزیز خواهند بود.
